Het Ongezegde in de Boardroom

Commissarissen en toezichthouders nemen complexe, lastige en invloedrijke besluiten en zorgen dat deze besluiten in gezamenlijkheid worden genomen. Deze gezamenlijkheid wordt ook wel de ‘kleefkracht’ of ‘cohesie’ van een raad genoemd. De cohesie gaat over de mate waarin een raad op langere termijn in staat is om samen coherente besluiten te nemen. De cohesie van een raad is een essentiële voorwaarde voor deze besluiten want zonder raad kunnen er überhaupt geen besluiten worden genomen.

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat inhoudelijke conflicten echter eenvoudig of zelfs automatische leiden tot relationele conflicten. Het ‘zeggen wat je denkt’ kan de cohesie dus direct verstoren. In plaats van alles zeggen, kan een toezichthouder er ook voor kiezen om zijn of haar mening voorzichtig te formuleren. Maar met ‘meta-cognitieve’ vaardigheden en emotionele intelligentie signaleren anderen het ongezegde en reageren daar ook op. Ongeacht dus of iets gezegd wordt, heeft hetgeen gedacht wordt invloed op de besluitvorming. Wanneer veel niet wordt gezegd, ontstaat een ‘schijncohesie’ die ook door de stakeholders opgemerkt kan worden maar lastig aantoonbaar en bespreekbaar te maken is.

Het realiseren van inhoudelijk goede besluiten kan dus op gespannen voet staan met het realiseren van een sociale cohesie op de langere termijn. Althans, zolang toezichthouders onvoldoende weten hoe ze productief moeten omgaan met de aanwezige verschillen in denken. Het leren omgaan met het ongezegde betekent anders leren denken over toezichthouden, over jezelf en over de relatie met anderen en betekent zeker niet dat alles wat gedacht wordt zonder reflectie moet worden uitgesproken.

Wat een raad of individuele toezichthouders wèl kunnen doen om de voorwaarden te scheppen dat zoveel mogelijk in beperkte tijd en onder tijdsdruk gezegd wordt en welke manieren van denken het ongezegde productief bespreekbaarder maakt, zijn de twee leerdoelstellingen van deze opleiding.

De basis voor het aanleren van deze vaardigheden is de groepsdynamiek die automatisch ontstaat met ongeveer 12 tot 15 deelnemers, de groepsgrootte van deze opleiding.

Als u meer wilt weten over het onderwerp maar nog niet weet of u wilt deelnemen aan een opleiding organiseert de VU een conferentie over het ongezegde in boardrooms op 4 oktober 2018 van 16:30 tot 19:00. Locatie: Boelelaan Amsterdam. Kosten: 300,- pp.
 

Na aanmelding vindt een intakegesprek plaats om verwachtingen uit te wisselen ten behoeve van de besluitvorming over deelname.

  • Wat is het ongezegde?
  • Hoe (biased, onbewust) denken boardleden (over denken)?
  • Hoe luisteren boardleden?
  • De twee hoofddoelen van een RvC
  • Schijncohesie en besluitvorming
  • De invloed van het informele gesprek op de besluitvorming
  • De invloed van het Eco-systeem op de besluitvorming
  • Sociale en andere biases
  • De invloed van meta-cognitie en emotionele intelligentie op de besluitvorming
  • Reflecteren over samen toezichthouden en samen denken.

De VU biedt opleidingen aan voor drie verschillende doelgroepen:

  1. In company: Een opleiding/ cursus gericht op het ontwikkelen van een board, een RvC/ RvT of RvB. Deze opleiding is altijd maatwerk zodat rekening gehouden kan worden met de wensen van de board.

  2. Een opleiding voor huidige boardleden, die individueel meer willen weten over het ongezegde en besluitvormingsprocessen in een board. Een boardlid kan zowel de bestuurder, de toezichthouder, de financieel manager als de bestuurssecretaris zijn. Allen dragen in belangrijke mate bij aan het besluitvormingsproces en zijn dan ook van harte welkom om deel te nemen aan deze opleiding.

  3. Een opleiding voor adviseurs en toekomstige boardleden: Een opleiding die gericht op individuen die geïnteresseerd zijn in besluitvormingsprocessen in een board maar die zelf (nog) geen boardlid zijn.

Omdat het groepsproces wordt gebruikt om cognitieve en communicatievaardigheden te ontwikkelen, zijn aanwezigheid bij alle bijeenkomsten en een psychologische test voorwaarden om te kunnen deelnemen aan deze opleiding.

De opleiding zal ook (waar mogelijk) gebruikt worden om verder onderzoek te doen naar de invloed van het ongezegde op de besluitvorming in boards. De deelnemers zullen natuurlijk vooraf altijd toestemming gevraagd worden of ze akkoord gaan met de voorwaarden.

De opleiding wordt voornamelijk verzorgd door een vast en een ervaren team docenten.
Omdat de opleiding tevens een groepsdynamisch proces is vereist de begeleiding specifieke ervaring. Alle docenten hebben jarenlang ervaring in allerlei soorten branches met het bespreekbaar maken van het ongezegde in organisaties. Alle docenten zijn ook gelicenseerd om psychologische testen af te nemen.

Staf o.a:

Hoofd docent en program director
Marilieke Engbers 

Engbers, MariliekeMarilieke Engbers is docent ‘strategie realisatie en kritisch denken’ aan de controllersopleiding van de VU.
Als promovenda onderzoekt ze de invloed van het ongezegde op de besluitvorming in boards en is tevens programmadirecteur van de opleidingen die ze aan executives aanbiedt op het gebied van het ongezegde in boards.
Ze is tevens associate partner van Reconsulting, een consulting bureau dat gevestigd is in London, Amsterdam en Puebla. Ze begeleidt organisaties op het gebied van strategie, leiderschap en cultuur. Daarnaast is ze mede-eigenaar van het trainings- en adviesbureau ‘Het Consulaat’ dat voornamelijk in-company cursussen aanbiedt aan Nederlandse organisaties.

Marilieke heeft Internationale Bedrijfseconomie gestudeerd aan de Universiteit van Maastricht. Daarna was ze vijf jaar werkzaam als adviseur bij Arthur Andersen. In die periode heeft ze o.a. samen met collega’s en een Zwitserse psychiater leiderschapsprogramma’s voor boards ontwikkeld. Ook kwam ze in die periode in aanraking met de theorie van Chris Argyris over lerende organisaties en defensieve routines en heeft zich sindsdien gespecialiseerd in ‘reflecteren in actie’ en action research. Ze is tevens gelicenceerd Belbin- teamrol adviseur.

Pim Bouwman is een senior consultant met meer dan 25 jaar ervaring op het gebied van strategie, leiderschap en verandering. Hij is gespecialiseerd in het werk van Chris Argyris over lerende organisaties en schreef daarover het boek Eerste Hulp bij Ongewenste Resultaten. Hij is  managing partner van Reconsulting, een boutique consulting firm in Londen, Amsterdam en Puebla (Mexico) die zich richt op strategierealisatie bij corporates en publieke organisaties.
 
Floris Lemmen is senior adviseur bij Het Consulaat sinds 2005. Zijn specialisatie ligt op het gebied van cultuur, leiderschap, teamontwikkeling, leren en verandering. Floris is van oorsprong organisatiesocioloog en heeft daarnaast een eigen praktijk als shiatsutherapeut. Floris heeft grote veranderingstrajecten begeleid bij banken, verzekeringsmaatschappijen, oliemaatschappijen en in de publieke sector bij brancheorganisaties, gemeentes en schoolbesturen.


Professoren betrokken bij de opleiding en het onderzoek:
Frans Roozen
Erik van de Loo
Jaap Winter
Svetlana Khapova

De opleiding is gebaseerd op het promotieonderzoek van Marilieke Engbers over de invloed van het ongezegde op de besluitvorming in RvC’s. De uitkomsten zijn gebaseerd op 45 vergaderingen en 199 interviews met degenen aanwezig bij deze vergadering en over het ongezegde in deze vergadering.

Artikel: Kosten van communiceren: https://research.vu.nl/ws/portalfiles/portal/39910408

De invloed van het ongezegde op de besluitvorming in de boardroom

Hoe komt het dat slimme boardleden, ondersteund door slimme adviseurs en managers, toch slechte beslissingen nemen?

In het onderzoek van Marilieke Engbers, ABRI promovenda en hoofddocent aan de controllersopleiding, over de invloed van het ongezegde op de besluitvorming in boards staat deze vraag centraal.

Marilieke Engbers heeft het afgelopen jaar in het kader van haar promotieonderzoek bij een 17-tal Raden van Commissarissen (RvC's) intensief onderzoek gedaan naar de invloed van het ongezegde op de besluitvorming in de boardroom. Prof. dr. Erik van de Loo (TIAS/ INSEAD), Prof. dr. Jaap Winter (VU, INSEAD) en Prof. dr. S. Khapova (VU) zijn nauw betrokken bij dit onderzoek.

Uit het promotieonderzoek is gebleken dat:

  • onbedoeld en onbewust veel ongezegd blijft;
  • een RvC gemakkelijk in ‘de spiraal van het ongezegde’ terecht kan komen;
  • het ongezegde, een indicator is voor het onvermogen om te gaan met diversiteit in denken;
  • dit onvermogen leidt tot twee cognitieve board strategieën die voorkomen dat de diversiteit in denken in de RvC onvoldoende benut wordt;
  • de impliciete en verschillend geïnterpreteerde governance regels, die onbedoeld legitimeren dat veel ongezegd kan blijven, niet ter discussie worden gesteld.

Op donderdag 4 oktober van (16.30 -19.00 uur) zal Marilieke Engbers aan een publiek van geïnteresseerde toezichthouders, bestuurders, onderzoekers, adviseurs en financiële professionals, de opzienbarende resultaten van het onderzoek over het ongezegde in de boardroom presenteren.

In een interactieve presentatie waarbij toehoorders ook reflecteren op wat ze zelf denken maar niet zeggen worden de conclusies uit het onderzoek toegelicht.

Voor een snack zal worden gezorgd.

Wat denkt ù dat de invloed is van het ongezegde op de besluitvorming in RvC’s?

Het symposium vindt plaats in het hoofdgebouw van de Vrije Universiteit  Amsterdam aan de Boelelaan 1105.
U kunt zich inschrijven voor dit evenement via het inschrijfformulier.

Programma
Inloop: 16:00
Presentatie en dialoog: 16:30–19:00

Kosten
Kosten zijn €300 inclusief snack.

Voor meer informatie of vragen, neem contact op met boardroom.dynamics.sbe@vu.nl